Luğat

Saytda işlatiladigan atamalarning qisqaça özbekça izohi. Körsatkiçlarning batafsil ta'rifi har bir körsatkiç sahifasida beriladi.

Interfeys atamalari
Boş sahifa
Saytning asosiy sahifasi
Davlatlar
Barça davlatlar katalogi
Körsatkiçlar
Iqtisodiy va demografik ölçovlar katalogi
Taşqi savdo tahlili
Davlatlar taşqi savdosining çukur tahlili: hamkorlar va mahsulotlar (AG6) kesimi, UN Comtrade Plus ma'lumotlari asosida
HS (Harmonized System)
Uyğunlaştırılmış tovar nomklaturasi — jahon savdosi mahsulotlarining 6 xonali kodlar tizimi (HS 2017)
AG6
HS nomklaturasining 6 xonali darajasi — 5 600+ mahsulot pozitsiyasi, savdo tahlilining eng çukur umumiy darajasi
FOB (Free on Board)
Eksport qiymatini hisoblaş usuli — tovar çegaradagi narxda, yuklaş xarajatlari bilan
CIF (Cost, Insurance, Freight)
Import qiymatini hisoblaş usuli — narx + suğurta + yuklaş xarajatlari bilan
Savdo balansi
Eksport va import farqi: profitsit (ijobiy) yoki taqçillik (manfiy)
Aks-hisob (mirror statistics)
Ikki davlat savdosini har biri öz tomonidan hisoblaganda hosil bölgan farq — statistik noaniqlik körsatkiçi
Taqqoslaş
Ikki yoki undan ortiq davlat körsatkiçlarini yonma-yon soliştiriş
Luğat
Atamalar ma'lumotnomasi
Manbalar
Ma'lumot manbalari röyxati
Poytaxt
Davlatning ma'muriy markazi
Mintaqa
BMT tasnifidagi geografik-iqtisodiy mintaqa
Daromad darajasi
World Bank tasnifi: yuqori, yuqori-örta, quyi-örta, quyi daromadli
Agregat
Bir neça davlatni birlaştirgan hisob (masalan, Jahon, Yevropa Ittifoqi)
Yillar kesimi
Körsatkiçning yillar böyiça qatori
Sönggi qiymat
Davlat uçun körsatkiçning oxirgi mavjud rasmiy qiymati
Örin (reyting)
Boşqa davlatlar orasidagi pozitsiya
Hukumat
YaIM (joriy narxlarda)
Yalpi içki mahsulot (YaIM) — bir davlatda muayyan davrda (odatda bir yilda) işlab çiqarilgan barça tayyor tovar va xizmatlarning bozor qiymati. Bu davlat iqtisodiyotining hajmini körsatuvçi eng muhim körsatkiç.
Birlik: USD · Barça davlatlar →
YaIM ösiş sur'ati
YaIMning real (inflyatsiyaga moslaştirilgan) ösişi. Iqtisodiyotning yildan-yilga qançalik kengayayotganini körsatadi.
Birlik: % · Barça davlatlar →
Aholi jon boşiga YaIM
YaIM aholi soniga bölingan qiymat. Aholi turmuş darajasi va iqtisodiyot unumdorligini davlatlar örtasida taqqoslaş uçun köp işlatiladi: YaIM = C + I + G + (X - M).
Birlik: USD · Barça davlatlar →
Aholi jon boşiga YaIM (sotib oliş qobiliyati parityti)
Mahalliy narxlar farqini hisobga olgan holda hisoblangan jon boşiga YaIM. Turli davlatlarda bir xil pul bilan oliş mumkin bölgan tovarlar miqdorini taqqoslaş imkonini beradi.
Birlik: xalqaro dollar · Barça davlatlar →
Yalpi jamğariş
YaIMning jamğarişga ketadigan qismi. Yuqori jamğariş investitsiyalar va uzoq muddatli ösiş uçun resurs böladi.
Birlik: % YaIM · Barça davlatlar →
Qişloq xöjaligining uluşi
Qişloq xöjaligi, örmon va baliqçilik sohasining YaIMdagi uluşi. Rivojlanayotgan iqtisodiyotlarda odatda yuqori böladi.
Birlik: % YaIM · Barça davlatlar →
Sanoatning uluşi
Sanoat (konçilik, işlab çiqariş, quriliş, elektr, gaz va suv) sohasining YaIMdagi uluşi.
Birlik: % YaIM · Barça davlatlar →
Xizmatlar sohasining uluşi
Xizmatlar (savdo, transport, moliya, ta'lim, soğliqni saqlaş va boşqalar) sohasining YaIMdagi uluşi. Rivojlangan davlatlarda uluşi 60-70% va undan yuqori.
Birlik: % YaIM · Barça davlatlar →
Davlat xarajatlari
Davlat sektorining (markaziy va mahalliy byudjetlar) jami xarajatlari YaIMga nisbati. Davlat iqtisodiyotdagi rolini körsatadi.
Birlik: % YaIM · Barça davlatlar →
Davlat qarzi
Umumiy davlat qarzi (şu jumladan markaziy hukumat, mahalliy byudjetlar va ijtimoiy fondlar majburiyatlari) YaIMga nisbatan. IMF ma'lumotlari asosida.
Birlik: % YaIM · Barça davlatlar →
Byudjet taqçilligi
Davlatning sof kredit berişi / qarz olişi YaIMga nisbatan. Manfiy qiymat — daromad xarajatdan kam, ya'ni taqçillik; ijobiy qiymat — profitsit. IMF ma'lumotlari asosida.
Birlik: % YaIM · Barça davlatlar →
Xalqaro zaxiralar
Markaziy bankning oltin, valyuta va boşqa yönaltiriladigan aktivlari. Import va taşqi qarz xizmatlarini qoplaş imkonini körsatadi.
Birlik: USD · Barça davlatlar →
Ta'lim xarajatlari
Davlatning ta'limga ajratadigan mablaği YaIMga nisbatan. Inson kapitaliga qilingan investitsiyaning asosiy körsatkiçlaridan biri.
Birlik: % YaIM · Barça davlatlar →
Soğliqni saqlaş xarajatlari
Davlat soğliqni saqlaş tizimiga ajratadigan mablaği YaIMga nisbatan.
Birlik: % YaIM · Barça davlatlar →
Mudofaa xarajatlari
Davlatning harbiy maqsadlar uçun ajratadigan mablaği YaIMga nisbatan (NATO ta'rifi asosida).
Birlik: % YaIM · Barça davlatlar →
Soliqlar
Soliq daromadlari
Barça turdagi soliqlardan (daromad, foyda, QQS, boj va boşqalar) davlat byudjetiga tuşadigan mablag' YaIMga nisbatan.
Birlik: % YaIM · Barça davlatlar →
Mehnat
Işsizlik darajasi
Işga tayyor, faol iş qidirayotgan, lekin iş topa olmagan şaxslar uluşi. Mehnat bozorining asosiy körsatkiçi.
Birlik: % mehnat kuçiga nisbatan · Barça davlatlar →
Yöşlar işsizligi (15-24 yöş)
15-24 yöşdagi mehnat kuçining işsizlar uluşi. Odatda umumiy işsizlikdan yuqori böladi.
Birlik: % · Barça davlatlar →
Mehnat faolligi darajasi
Işlayotgan yoki faol iş qidirayotgan 15 yöşdan oşgan aholi uluşi. Mehnat bozori salohiyatini körsatadi.
Birlik: % 15+ aholiga nisbatan · Barça davlatlar →
Bandlik darajasi
15 yöşdan oşgan aholi içida band (işlovçi) şaxslar uluşi.
Birlik: % 15+ aholiga nisbatan · Barça davlatlar →
Mehnat kuçi hajmi
Işlayotgan va iş qidirayotgan jami aholi soni (15+).
Birlik: kişi · Barça davlatlar →
Pul bozori
Keng pul massasi ösişi
Naqd pul va depozitlar hisoblanadigan keng pul massasining yillik ösişi. Tez ösiş odatda inflyatsiya bosimini körsatadi.
Birlik: % · Barça davlatlar →
Kredit stavkasi
Banklarning tadbirkorlik sub'yektlariga beradigan kreditlari böyiça örtaça foiz stavkasi.
Birlik: % · Barça davlatlar →
Depozit stavkasi
Banklarning aholi depozitlari böyiça tölaydigan örtaça foiz stavkasi.
Birlik: % · Barça davlatlar →
Real foiz stavkasi
Inflyatsiyaga moslaştirilgan foiz stavkasi. Ijobiy real stavka jamğarmalarni jalb qiladi, salbiy — sarflaşni rağbatlantiradi.
Birlik: % · Barça davlatlar →
Rasmiy valyuta kursi
Milliy valyutaning AQŞ dollariga nisbatan yillik örtaça rasmiy kursi.
Birlik: milliy valyuta = 1 AQŞ dollari · Barça davlatlar →
Real effektiv valyuta kursi
Savdo şeriklari valyutalariga nisbatan inflyatsiya hisobga olingan kurs indeksi. Ösiş — milliy valyuta qimmatlaşayotgani (şuning uçun eksport qiyinlaşadi) belgisi sifatida talqin etiladi.
Birlik: indeks (2010 = 100) · Barça davlatlar →
Narxlar
Inflyatsiya (iste'mol narxlari)
Iste'mol narxlari indeksi (INI) yillik özgarişi. Aholi xarid qiladigan tovar va xizmatlar narxining qançalik tez oşayotganini körsatadi.
Birlik: % · Barça davlatlar →
YaIM deflyatori özgarişi
Butun iqtisodiyot böyiça narxlar özgarişini aks ettiruvçi YaIM deflyatorining yillik ösişi. INI faqat iste'mol savatini qamrab oladi, deflyator esa butun YaIMni.
Birlik: % · Barça davlatlar →
Bozorlar
Töğridan-töğri xorijiy investitsiyalar
Çet el investorlarning maqsadli davlatga kiritgan töğridan-töğri sarmoyasi (TDS inflatsiyasiga moslaştirilgan oqim).
Birlik: USD · Barça davlatlar →
TDI ning YaIMdagi uluşi
Töğridan-töğri xorijiy investitsiyalar oqimi YaIMga nisbatan. Investitsiyaviy jozibadorlik körsatkiçi.
Birlik: % YaIM · Barça davlatlar →
Eksport (tovar va xizmatlar)
Çet elga sotilgan tovar va xizmatlarning jami qiymati.
Birlik: USD · Barça davlatlar →
Import (tovar va xizmatlar)
Çet eldan sotib olingan tovar va xizmatlarning jami qiymati.
Birlik: USD · Barça davlatlar →
Eksportning YaIMdagi uluşi
Iqtisodiyotning taşqi bozorga qançalik oçiqligini körsatadi.
Birlik: % YaIM · Barça davlatlar →
Importning YaIMdagi uluşi
Içki talabning qança qismi import bilan qoplanişini körsatadi.
Birlik: % YaIM · Barça davlatlar →
Savdo balansi (tovar va xizmatlar)
Eksport va import farqi YaIMga nisbatan. Ijobiy qiymat — savdo profitsiti, manfiy — taqçilligi.
Birlik: % YaIM · Barça davlatlar →
Taşqi savdo
Xalqaro turizm — kelgan sayyohlar
Bir yil davomida davlatga kirgan xorijiy sayyohlar soni (kelişlar, qisqa muddatli).
Birlik: kişi · Barça davlatlar →
Turizm daromadlari
Xorijiy sayyohlardan olingan daromadlar: turar joy, oziq-ovqat, transport, yölaklarga sarflari.
Birlik: USD · Barça davlatlar →
Yuqori texnologiyali eksport
Yuqori texnologiyali sohalarda (aviatsiya, kompyuter, farmatsevtika, ilmiy asboblar va b.) işlab çiqarilgan mahsulot eksporti.
Birlik: USD · Barça davlatlar →
Biznes
Sanoat işlab çiqariş ösişi
Sanoat sohasi qöşilgan qiymatining yillik real ösişi. Sanoat işlab çiqariş indeksining ösişiga mos keladi.
Birlik: % · Barça davlatlar →
Uy xöjaliklari iste'moli
Yakuniy iste'mol xarajatlari — aholi tomonidan tovar va xizmatlarga qilingan sarflar. Odatda YaIMning eng katta tarkibiy qismi.
Birlik: USD · Barça davlatlar →
Internet foydalanuvçilar
Aholi içida internetdan foydalanuvçilar uluşi. Raqamli iqtisodiyotning asosiy körsatkiçi.
Birlik: % aholi · Barça davlatlar →
Mobil telefon obunalar
Mobil telefon faol obunalar soni 100 kişiga nisbatan. 100 dan yuqori qiymat köp SIM-karta egaligini bildiradi.
Birlik: 100 kişiga · Barça davlatlar →
Demografiya
Aholi soni
Davlat hududida yaşovçi jami aholi (yil örtaça yoki rasmiy hisob-kitob).
Birlik: kişi · Barça davlatlar →
Aholi ösiş sur'ati
Aholining yillik ösiş foizi — tabiiy ösiş va migratsiya hisobiga.
Birlik: % · Barça davlatlar →
Aholi ziçligi
Aholi sonining maydoniga nisbati (jami maydon, suv havzalarini hisobga olgan holda).
Birlik: kişi / km² · Barça davlatlar →
Örtaça umr davomiyligi
Tuğilgan paytdagi kutilayotgan örtaça umr davomiyligi. Soğliqni saqlaş va turmuş darajasining umumiy körsatkiçi.
Birlik: yil · Barça davlatlar →
Tuğiliş darajasi
Yil davomida 1000 aholiga töğri keladigan tirik tuğilgan bolalar soni.
Birlik: 1000 kişiga (‰) · Barça davlatlar →
Ölim darajasi
Yil davomida 1000 aholiga töğri keladigan vafot etganlar soni.
Birlik: 1000 kişiga (‰) · Barça davlatlar →
Umumiy fertillik körsatkiçi
Bir ayolning butun reproduktiv davri (15-49 yöş) davomida örtaça neçta bola tuğişini körsatadi. Aholi ösişining barqarorligi uçun sath taxminan 2,1.
Birlik: bola / ayol · Barça davlatlar →
0-14 yöşli aholi uluşi
Jami aholi içida 14 yöşgaça bölganlar uluşi. Yöş aholi strukturasi kelajakdagi mehnat resurslarini belgilaydi.
Birlik: % · Barça davlatlar →
15-64 yöşli aholi uluşi
Işga qobiliyatli yöşdagi aholi uluşi. "Demografik oltin" uluşining asosi.
Birlik: % · Barça davlatlar →
65 va undan katta aholi uluşi
Keksa yöşdagi aholi uluşi. 14% dan yuqori qiymat qariyotgan jamiyat belgisi hisoblanadi.
Birlik: % · Barça davlatlar →
Saldo migratsiya
Yil davomida kelgan va ketganlar farqi. Ijobiy qiymat — köproq kişi köçib kelmoqda.
Birlik: ming kişi · Barça davlatlar →
Migrant pul ötkazmalari
Çet elda işlovçi fuqarolar vataniga yuboradigan pul ötkazmalari YaIMga nisbatan. Köpgina rivojlanayotgan davlatlar uçun muhim daromad manbasi.
Birlik: % YaIM · Barça davlatlar →
Gini indeksi
Daromadlar taqsimoti tengsizligini ölçaydi: 0 — mukammal tenglik, 100 — bitta şaxs barça daromadni oladi.
Birlik: ball (0-100) · Barça davlatlar →
Qaşşoqlik darajasi ($2,15/kun)
Kuniga 2,15 dollardan kam daromad bilan yaşaydigan aholi uluşi (xalqaro qaşşoqlik çiziği, PPP).
Birlik: % aholi · Barça davlatlar →
5 yöşgaça ölim darajasi
Beş yöşga tölmasdan vafot etgan bolalar soni 1000 tirik tuğilganga nisbatan. Soğliqni saqlaş tizimi samaradorligining sezgir körsatkiçi.
Birlik: 1000 tirik tuğilganga (‰) · Barça davlatlar →
Kattalar savodxonligi
15 yöşdan oşgan aholi içida öqiş va yözişni biladiganlar uluşi.
Birlik: % (15+) · Barça davlatlar →
Boşlanğiç ta'limga jalb etiş
Rasmiy boşlanğiç ta'limga jalb etilgan tegişli yöşdagi bolalar uluşi.
Birlik: % · Barça davlatlar →
Parlamentda ayollar uluşi
Milliy parlament quyi palatasida ayollar deputatlar uluşi.
Birlik: % · Barça davlatlar →
Aholida ayollar uluşi
Jami aholi içida ayollar uluşi.
Birlik: % · Barça davlatlar →
Şifoxona örinlari
Mavjud şifoxona örinlari soni 1000 aholiga nisbatan.
Birlik: 1000 kişiga · Barça davlatlar →
Şifokorlar soni
Sohasidagi şifokorlar soni 1000 aholiga nisbatan.
Birlik: 1000 kişiga · Barça davlatlar →
Energetika va atrof-muhit
CO2 çiqindilari jon boşiga
Yanilği yöqiş va sement işlab çiqarişdan çiqadigan karbonat angidrid miqdori aholi jon boşiga (Global Carbon Budget ma'lumotlari).
Birlik: tonna / kişi · Barça davlatlar →
Energiya iste'moli jon boşiga
Birlamçi energiya iste'moli aholi jon boşiga. Sanoatlaştirilgan davlatlarda sezilarli yuqori.
Birlik: kg neft ekvivalenti · Barça davlatlar →
Elektr tarmoğiga ulangan aholi
Elektr ta'minotidan foydalana oladigan aholi uluşi.
Birlik: % · Barça davlatlar →
Yangilanuvçi energiya uluşi
Yakuniy energiya iste'molida gidro, biomassa, quyöş, şamol va geotermal manbalar uluşi.
Birlik: % yakuniy energiya · Barça davlatlar →
Elektr işlab çiqarişda yangilanuvçi manbalar
Umumiy elektr işlab çiqarişda yangilanuvçi manbalar (gidroelektrstansiyalarni hisobga olgan holda) uluşi.
Birlik: % · Barça davlatlar →
Örmonzorlar uluşi
Davlat hududining örmon bilan qoplangan qismi.
Birlik: % hudud · Barça davlatlar →
Suv iste'moli jon boşiga
Yillik çuçuk suv iste'moli aholi jon boşiga — qişloq xöjaligi, sanoat va uy xöjaliklari ehtiyojlari uçun.
Birlik: m³ / yil · Barça davlatlar →
Taraqqiyot
Inson taraqqiyoti indeksi (ITT)
BMT Taraqqiyot dasturining indeksi: soğliq (umr davomiyligi), ta'lim (öqiş yillari) va daromad (jon boşiga YaIM PPP)ni birlaştiradi. 1 ga yaqin qiymat yuqori taraqqiyotni bildiradi.
Birlik: indeks (0-1) · Barça davlatlar →